Mus quidam de villa sua, in qua natus et educatus fuit, ad aliam villam
transire voluit. Movit ergo iter facili pede; sed, longa via fessus, ad
nemus forte pervenit, et, dum procedere non posset, sub arbore resedit
anxius, quia nec ire potuit, nec quorsum ire debere scivit. Dum ergo sic
sedaret sollicitus, viso forte parvo foramine in arboris radice, illuc
subintravit, securam cupiens ibi noctem ducere. Erat autem in illo Mus
silvestris, habitator et hospes. Qui Murem peregrinum statim salutavit
et benigne eum suscepit. Illa ergo, de generis socio gavisus, cum eo resedit,
et de substancia sua et vita eum interrogare cepit, et si quid boni ei
possit fatere (sic pro facere) inquisivit. Cui Mus nemoris respondit,
omnibus se habundare dicens, que muribus possunt esse necessaria, et libenter
eum velle tenere secum, quamdiu vellet, et, si hyemare vellet, ibi tota
familia sua sibi preberet obsequium, et dixit se trai sextaria cont[r]axisse
ad yemen : unum bonum [h]ordei, alium nucis, tercium glandis, et aque
copiam. Placuit ergo fesso Muri inventa humanitas. Placuit eciam sibi
oblata societas, et oblatum commodum acceptavit. Contigit autem ut ipse
uno die de foraminis angustia querulosus fieret, et cibaria illa minus
saporasa (sic) fierent, et hoc esse dicent (sic pro diceret). Cui cum
sic loqueretur, alter Mus benigne respondit, et ait : Iste cibus michi
bonus videtur et sapidus; sed hoc facit usus. Et ait Mus urbanus : Si
villam mecum adire velles, et mea gustare cibaria, nisi fallor, nunquam
amplius ad ista redire curabis. Et Mus nemoris dixit : Placet utique ut
vobiscum vadam, et videam bona vestra; que si talia sunt ut dicitis, ad
ista redire non curabo. Summo igitur diluculo viam aggressi sunt, et in
meridie ad villam venerunt. Mus ergo ville precussor (sic) introducit
hunc ad horrea, ad molendina, ad cellaria et ad granaria, et ait : Hec
omnia ad me spectant, et nostre aperta sunt voluntati. Et querit ab eo
quid sibi de istis videatur, et qualiter placeant sibi respectu illorum
que sunt in nemore. Et ille respondit nullam esse comparacionem ad illa
istorum. Hiis itaque facto (sic pro factis), in granario hospicium locaverunt,
et pinguia fecerunt convivia. Mus ergo ruris in ferculis delectatur. Per
celum iuravit et Superos se nolle plus redire ad nemus et ad macram nemoris
dietam. Itaque, dum sic epulantur et gaudent, contigit domin(i)um domus
adesse, et reserato granario intrare. Cuius ad introitum facta est confusio
labiorum, et Mures fugere videt. Mus vero extraneus, angulorum ignarus,
quo fugeret vel ubi latitaret non invenit. Novissime vero, tota domo pererrata,
in rimulam se contraxit. Post moram autem viro regresso, Mures ad epulas
redeunt et ad fabulas. Sed hospes adhuc trepidus et tristis sedit et sine
verbo. Cui Mus domus ait : Care sodalis, cur ita sedes ad prandia tristis
et turbatus? Et ille respondit : Quid michi cum cibis et gaudio, cum iam
mors sit in (h)ostio? Et alter dixit : Quomodo ergo tam cito tibi immutatus
est animus, qui prius bona ville tantum commendasti? Et ille respondit
: Vos bona vestra michi monstrastis et mala insinuare noluistis; unde
et ego secure vivere putavi vobiscum. Sed modo video pericula vestra et
multiplices malorum causas; homines enim et laqueos timere debetis, et
mustelam hostem habetis; catti quoque precipue cavendi sunt insidie, quia
ve vobis, si in manus catti incideritis. Sint ergo bona vestra vobis simul
et mala; habete que natura concessit. Michi autem nec commoda multa dedit
natura nec magna mala contulit. Unde, si michi foramen meum reddatur,
vestra vobis granaria in perpetuum relinquo.
Moralitas. Melior est quieta paupertas et libera, quam periculose divicie
et inanis gloria.