Plus esse in uno sæpe quam in turba boni
Narratione posteris tradam breui.
Quidam decedens tres reliquit filias,
Unam formosam et oculis uenantem uiros,
At alteram lanificam et frugi rusticam,
Devotam uino tertiam et turpissimam.
Harum autem matrem fecit heredem senex
Sub condicione, totam ut fortunam tribus
æqualiter
distribuat, sed tali modo:
Ni data possideant aut fruantur; tum simul
Habere res desierint quas acceperint,
Centena matri conferant sestertia.
Athenas rumor implet, mater sedula
Juris peritos consulit; nemo expedit
Quo pacto ni possideant quod fuerit datum,
Fructumue capiant; deinde quæ tulerint nihil
Quanam ratione conferant pecuniam.
Postquam consumpta est temporis longi mora,
Nec testamenti potuit sensus colligi,
Fidem advocavit jure neglecto parens.
Seponit mchæ uestem, mundum muliebrem,
Lavationem argenteam, eunuchos glabros;
Lanificæ agellos, pecora, villam, operarios,
Boves, jumenta et instrumentum rusticum;
Potrici plenam antiquis apothecam cadis,
Domum politam et delicatos hortulos.
Sic destinata dare cum vellet singulis
Et adprobaret populus, qui illas nouerat,
Æsopus media subito in turba constitit:
O si maneret condito sensus patri,
Quam graviter ferret quod voluntatem suam
Interpretari non potuissent Attici!
Rogatus deinde solvit errorem omnium:
Domum et ornamenta cum venustis hortulis
Et vina vetera date lanificæ rusticæ;
Vestem, uniones, pedisequos et cetera
Illi adsignate uitam quæ luxu trahit;
Agros et villam et pecora cum pastoribus
Donate mchæ. Nulla poterit perpeti
Ut moribus quid teneat alienum suis.
Deformis cultum uendet ut vinum paret;
Agros abiciet mcha ut ornatum paret;
At illa gaudens pecore et lanæ dedita
Quacumque summa tradet luxuriam domus.
Sic nulla possidebit quod fuerit datum,
Et dictam matri conferent pecuniam
Ex pretio rerum quas vendiderint singulæ.
Ita quod multorum fugit inprudentiam
Unius hominis
repperit sollertia.